Мулкдорлар ва тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг конституциявий-ҳуқуқий кафолатлари

Мулкдорлар ва тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг конституциявий-ҳуқуқий кафолатлари 1. Кириш Ҳозирги кунда Ўзбекистонда амалга оширилаётган кенг кўламли суд-ҳуқуқ ислоҳотлари ва бозор иқтисодиётини либераллаштириш жараёнлари инсон ҳуқуқлари, хусусий мулк дахлсизлиги ҳамda тадбиркорлик субъектларининг манфаатларини ишончли ҳимоя қилишни янги босқичга кўтарди. Янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикаси Конституциясида мулкдорларнинг ҳуқуқларини кафолатловчи нормаларнинг тубдан кучайтирилганлиги бунинг яққол далилидир.

2. Хусусий мулкнинг конституциявий мақоми ва дахлсизлиги Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг янги таҳририга кўра, мулк дахлсизлиги ва унинг ҳимоя қилиниши давлатнинг энг муҳим вазифаларидан бири сифатида белгилаб қўйилди.

Мулkдорнинг ҳуқуқлари: Ҳар бир шахс мулкдор бўлишга ҳақли. Ўзбекистон ҳудудида барча мулк шакллари тенг ҳуқуқли ва давлат томонидан ҳимоя қилинади.

Мусодара қилиш масалалари: Мулкни жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш фақат қонунда тўғридан-тўғри кўрсатилган ҳолларда ва олдиндан ҳамда тенг қийматдаги компенсацияни тўлаш шарти билан амалга оширилиши мумкин.

3. Тадбиркорлик фаолияти эркинлиги кафолатлари Мамлакатимизда бизнес субъектларининг ҳуқуқиiy ҳимоясини таъминлаш боuicha quyidagi asosiy tamoyillar amal qiladi:

Қонунийлик ва очиқлик: Тадбиркорлар ўз фаолиятини амалга оширишда давлат органларининг асоссиз аралашувидан ҳимоя қилинган.

Иқтисодий макон бирлиги: Ўзбекистон ҳудудида иқтисодий makon бирлиги, товарлар, хизматлар, молиявий маблағларнинг эркин ҳаракатланиши кафолатланади.

Инвестициявий muhit: Чет эл ва маҳаллий инвесторлар учун тенг ҳуқуqli raqobat muhiti va qонуний манфаатларни ҳимоя қилиш mexanizmlari kafolatlangan.

4. Суд орқали ҳимоя қилиш механизмлари Тадбиркорлар ва мулкдорларнинг ҳуқуқлари бузилганда уларни суд орқали ҳимоя қилишнинг роли жуда катта:

Маъмурий ва иқтисодий судлар: Давлат органлари ва уларнинг мансабдор шахсларининг қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи қатъий кафолатланган.

Ҳакамлик судлари ва альтернатив низоларни ҳал этиш: Бизнес субъектлари ўртасидаги низоларни тезкор ва самарали ҳал этишда тинч йўл билан келишувга эришиш институтлари ривожлантирилмоқда.

5. Хулоса Хулоса қилиб айтганда, мулкдорлар ва тадбиркорларнинг ҳуқуқларини конституциявий-ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлаш mamlakatda инвестициявий жозибадорликни ошириш, бизнес муҳитини яхшилаш ҳамда кучли фуқаролик жамиятини барпо этишнинг муҳим шарти ҳисобланади. Юристлар ва адвокатларнинг асосий вазифаси мана шу конституциявий нормаларнинг амалда сўзсиз ишлашини таъминлаш ва фуқароларнинг ҳуқуқиiy маданиятини юксалтиришдан иборатдир.