АДВОКАТ БИЛАН ҚАНДАЙ ИШ ЮРИТИШ КЕРАК?

Адвокат — фақат судда вакиллик қиладиган шахс эмас. У ҳуқуқий хавфларни олдиндан аниқлаш, ҳуқуқ ва манфаатларни ҳимоя қилиш ҳамда муаммони қонуний йўл билан ҳал этишга кўмаклашадиган профессионал ҳуқуқшунос ҳисобланади.

Кўп ҳолларда инсон адвокатга муаммо жиддий тус олганидан кейин мурожаат қилади. Аслида эса адвокат билан ишлашни муаммо пайдо бўлганидан эмас, балки ҳуқуқий хавф юзага келиши эҳтимоли пайдо бўлганидан бошлаш мақсадга мувофиқ.

1. Адвокатга мурожаат қилишдан қўрқмаслик керак

Адвокатга мурожаат қилиш инсон айбдор ёки низода ноҳақ эканини англатмайди.

Аксинча, адвокатга эрта мурожаат қилиш:

* ҳуқуқий хатарларни аниқлаш; * нотўғри қарор қабул қилишнинг олдини олиш; * зарур ҳужжатларни тўғри расмийлаштириш; * судгача бўлган тартибда низони ҳал қилиш; * молиявий ва бошқа зарарларни камайтириш

имконини беради.

Шунинг учун адвокатни фақат «суд бўлганда керак бўладиган мутахассис» сифатида қабул қилиш тўғри эмас.

2. Адвокатга вазиятни яширмасдан айтиш керак

Адвокат билан ишлашда энг муҳим қоида — ҳақиқатни тўлиқ айтиш.

Мижоз баъзи ҳолатларни адвокатдан яширишга ёки ўзини фақат ижобий томондан кўрсатишга ҳаракат қилиши мумкин. Аммо бу адвокатнинг ҳуқуқий позициясини заифлаштириши мумкин.

Масалан, мижоз:

* аввал имзолаган шартнома; * юборган хат ёки хабар; * олган пул маблағи; * берилган ваъда; * суд ёки давлат органига тақдим этилган маълумот; * низонинг бошқа иштирокчиси билан муносабатлар

ҳақида адвокатга айтмаса, кейинчалик ушбу ҳолатлар иш материалларидан чиқиб қолиши мумкин.

Адвокат ҳақиқатни олдиндан билса, эҳтимолий хавфларни ҳисобга олган ҳолда ҳимоя стратегиясини ишлаб чиқиши мумкин.

3. Ҳужжатларни тўлиқ тақдим этиш керак

Адвокатга мурожаат қилганда мавжуд ҳужжатларни саралаб, фақат «керакли» деб ҳисобланганларини бериш тўғри эмас.

Адвокатга қуйидаги материалларнинг барчасини тақдим этиш мақсадга мувофиқ:

* шартномалар; * қўшимча келишувлар; * тилхатлар; * далолатномалар; * ҳисоб-фактуралар; * тўлов ҳужжатлари; * хатлар; * электрон хабарлар; * аудио ва видео материаллар; * фото суратлар; * суд ҳужжатлари; * давлат органларининг қарорлари; * гувоҳларга оид маълумотлар; * бошқа ишга алоқадор материаллар.

Ҳужжат аҳамиятсиздек кўринса ҳам, уни адвокат баҳолаши керак.

4. Адвокатдан «натижани» эмас, ҳуқуқий ечимни сўраш керак

Адвокат билан ишлашда энг катта хатолардан бири:

«Ишни ютиб беринг» деган талаб билан чекланишдир.

Ҳеч бир адвокат қонунга зид равишда суд ёки бошқа давлат органининг қарорини кафолатлай олмайди.

Профессионал адвокатнинг вазифаси:

1. вазиятни ҳуқуқий жиҳатдан таҳлил қилиш; 2. мавжуд далилларни баҳолаш; 3. ҳуқуқий хавфларни аниқлаш; 4. эҳтимолий ҳуқуқий позицияларни ишлаб чиқиш; 5. мижозга мавжуд вариантларни тушунтириш; 6. танланган стратегия асосида ҳуқуқ ва манфаатларни ҳимоя қилиш.

Шу сабабли мижоз адвокатдан «100 фоиз ютаманми?» деб эмас, балки:

«Менинг ҳуқуқий ҳолатим қандай, хавфлар нимада ва уларни камайтириш учун қандай ҳаракат қилиш керак?»

деб сўраши мақсадга мувофиқ.

5. Адвокат билан вазифаларни аниқ белгилаб олиш керак

Ҳамкорлик бошланишидан олдин адвокатнинг вазифалари аниқ белгилаб олиниши керак.

Масалан:

* ҳуқуқий маслаҳат бериш; * ҳужжатларни таҳлил қилиш; * талабнома тайёрлаш; * шартнома лойиҳасини ишлаб чиқиш; * судга даъво аризаси тайёрлаш; * судда вакиллик қилиш; * тергов жараёнида ҳимояни амалга ошириш; * музокараларда иштирок этиш; * давлат органларида вакиллик қилиш.

Бу кейинчалик «адвокат бу ишни ҳам қилиши kerak edi» каби тушунмовчиликларнинг олдини олади.

6. Адвокатлик ҳақини олдиндан келишиб олиш лозим

Адвокат билан иш бошлашдан олдин хизмат ҳақи масаласи аниқлаштирилиши керак.

Жумладан:

* хизматнинг умумий қиймати; * тўлов тартиби; * бўлиб-бўлиб тўлаш имконияти; * қўшимча харажатлар; * суд ёки бошқа ҳудудга бориш билан боғлиқ харажатлар; * қўшимча юридик хизматлар қиймати

каби масалалар келишиб олиниши мақсадга мувофиқ.

Бу икки томон учун ҳам молиявий аниқликни таъминлайди.

7. Адвокат билан алоқани узмаслик керак

Иш давомида мижоз адвокатдан хабар кутган ҳолда пассив бўлиб қолмаслиги керак.

Агар мижозга:

* янги ҳужжат келса; * суддан чақирув олса; * давлат органидан хабар келса; * рақиб томон янги талаб билдирса; * янги далил пайдо бўлса; * телефон орқали муҳим маълумот берилса,

бу ҳақда адвокатга зудлик билан хабар бериш керак.

Айрим ҳолларда бир неча кунлик кечикишнинг ўзи ҳуқуқий оқибатларга олиб келиши мумкин.

8. Адвокатнинг маслаҳатига риоя қилиш муҳим

Мижоз адвокат билан маслаҳатлашиб, кейин унинг тавсияларига зид ҳаракат қилса, ҳимоя стратегияси бузилиши мумкин.

Масалан, адвокат:

«Ушбу ҳужжатни ҳозирча имзоламанг»

деб тавсия берса, мижоз мустақил равишда ҳужжатни имзолаб қўйиши кейинчалик ҳуқуқий муаммони кучайтириши мумкин.

Шунинг учун тушунарсиз ҳолатда мустақил қарор қабул қилишдан олдин адвокат билан маслаҳатлашиш керак.

9. Адвокатдан савол беришдан уялмаслик керак

Мижоз адвокатга исталган саволини бериш ҳуқуқига эга.

Масалан:

* Менинг ҳуқуқларим нималардан иборат? * Менинг мажбуриятларим қандай? * Қайси далиллар муҳим? * Қандай хавфлар мавжуд? * Қандай вариантлар бор? * Қайси ҳаракатни ҳозир қилиш керак? * Қайси ҳаракатдан сақланиш керак? * Ишнинг кейинги босқичи қандай?

Адвокат ва мижоз ўртасидаги очиқ мулоқот ҳуқуқий ҳимоянинг муҳим қисми ҳисобланади.

10. Адвокатга босим ўтказиш эмас, ишончли ҳамкорлик қилиш керак

Адвокат ва мижоз муносабати оддий «хизмат кўрсатувчи — буюртмачи» муносабатидан кенгроқ.

Адвокат ўзининг профессионал ва ҳуқуқий позициясига эга.

Мижоз:

«Мен айтганимни қилинг»

деган ёндашувдан кўра:

«Қонун доирасида менинг манфаатларимни ҳимоя қилишнинг энг мақбул ҳуқуқий усуллари қандай?»

деган ёндашувни танлаши керак.

Бу профессионал ҳамкорликни кучайтиради.

11. Адвокатдан қонунни бузиб беришни талаб қилмаслик керак

Адвокатдан:

* сохта ҳужжат тайёрлаш; * сохта далил яратиш; * судни чалғитиш; * ҳақиқатни атайлаб бузиб кўрсатиш; * бошқа шахсларни қонунга хилоф ҳаракатга ундаш; * «таниш-билиш» орқали ишни ҳал қилиш

каби ҳаракатларни талаб қилиш мумкин эмас.

Профессионал ҳуқуқий ҳимоя қонун доирасида амалга оширилади.

12. Адвокатга берилган маълумотларнинг аҳамияти

Мижоз адвокат билан мулоқотда иш учун муҳим бўлган маълумотларни очиқ баён қилиши керак.

Адвокатлик фаолиятида адвокатлик сири институти муҳим ўрин тутади. Шунинг учун мижоз ўз ишига оид маълумотларни адвокат билан очиқ муҳокама қилиши ҳуқуқий стратегияни тўғри шакллантиришга хизмат қилади.

Бироқ мижоз ҳам ишга оид муҳим маълумотларни адвокатдан яширмаслиги керак.

13. Адвокат билан ишлаш — икки томонлама масъулият

Ҳуқуқий ишнинг муваффақиятли юритилиши фақат адвокатга боғлиқ эмас.

Адвокатнинг вазифаси:

* ҳуқуқий таҳлил қилиш; * қонунчиликни қўллаш; * ҳимоя стратегиясини ишлаб чиқиш; * процессуал ҳаракатларни амалга ошириш; * мижознинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш.

Мижознинг вазифаси:

* ҳаққоний маълумот бериш; * ҳужжатларни тақдим этиш; * адвокат билан ҳамкорлик қилиш; * муҳим ўзгаришлар ҳақида хабар бериш; * келишилган мажбуриятларни бажариш.

Шунда адвокат ва мижоз бир-бирининг ишини тўлдирувчи ягона ҳуқуқий механизм сифатида ҳаракат қилади.

ХУЛОСА

Адвокат билан тўғри ишлашнинг асосий формуласи оддий:

ҲАҚИҚАТ + ҲУЖЖАТ + ИШОНЧ + АЛОҚА + ҲАМКОРЛИК = САМАРАЛИ ҲУҚУҚИЙ ҲИМОЯ.

Адвокатни муаммо пайдо бўлгандан кейин чақириладиган «ўт ўчирувчи» сифатида эмас, балки ҳуқуқий хавфларни олдиндан кўриш ва уларни бошқаришга ёрдам берадиган профессионал маслаҳатчи сифатида қабул қилиш керак.

Чунки баъзи ҳуқуқий муаммоларни судда ҳал қилиш мумкин. Аммо энг яхши ҳуқуқий стратегия — муаммони судгача олдини олиш.

Шунинг учун адвокат билан ҳамкорликнинг энг муҳим тамойили:

«Адвокатга муаммони эмас, муаммонинг бутун ҳақиқатини айтинг. Қарорни эса қонун ва далиллар асосида биргаликда қабул қилинг».