Иккинчи имконият иқтисодий амнистияси
«ИККИНЧИ ИМКОНИЯТ» ИҚТИСОДИЙ АМНИСТИЯСИ: ТАДБИРКОРЛАР УЧУН СОЛИҚ ҚАРЗЛАРИДАН ҚУТУЛИШ ИМКОНИЯТИЙ
Ўзбекистонда тадбиркорлик субъектларига солиқ мажбуриятларини тартибга солиш учун янги имконият берилмоқда.
Ўзбекистонда тадбиркорларнинг молиявий юкини камайтириш, солиқ интизомини мустаҳкамлаш ва бизнес фаолиятини қонуний давом эттиришни рағбатлантириш мақсадида «Иккинчи имконият» иқтисодий амнистияси жорий этилгани ҳақида хабарлар тарқалди. Ушбу ташаббус солиқ қарзлари, ҳисобланган пенялар ва айрим молиявий жарималар билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилишда муҳим аҳамиятга эга.
Мазкур тартибнинг ҳуқуқий асоси сифатида 2026 йил 27 августдаги ПФ–175-сон Президент фармони кўрсатилмоқда. Унда белгиланган шартлар доирасида тадбиркорлик субъектларига солиқ мажбуриятларини тартибга солиш имконияти назарда тутилган.
Солиқ қарзи бор тадбиркорлар қандай имкониятга эга?
Иқтисодий амнистиянинг асосий йўналишларидан бири — аввал юзага келган солиқ қарзлари бўйича ҳисобланган пеняни ҳисобдан чиқариш имкониятидир. Белгиланган шартларга мувофиқ, тадбиркор асосий солиқ қарзини 2026 йил 31 декабрга қадар тўлиқ тўласа, ушбу қарз бўйича ҳисобланган пенядан озод бўлиши мумкин.
Масалан, корхонанинг 100 миллион сўм асосий солиқ қарзи ва 20 миллион сўм пеняси мавжуд бўлса, асосий қарзни белгиланган муддатда тўлиқ тўлаш орқали 20 миллион сўм пеняни ҳисобдан чиқариш имконияти юзага келиши мумкин.
Албатта, бу имтиёз автоматик тарзда барча қарздорларга татбиқ этилмайди. Ҳар бир ҳолатда қарзнинг келиб чиқиш санаси, тури ва фармонда белгиланган талабларга мувофиқлиги текширилиши лозим.
Солиқ ҳисоботидаги хатоларни тузатиш ҳам мумкин
Тадбиркорлик фаолиятида бухгалтерия хатолари, нотўғри ҳисоб-китоблар ёки солиқ ҳисоботларида акс эттирилмаган операциялар учраб туради. Айрим ҳолларда бунинг натижасида қўшимча солиқ мажбуриятлари ва пенялар юзага келади.
«Иккинчи имконият» тартиби доирасида тадбиркорларга аввалги ҳисоботларига мустақил равишда тузатиш киритиш ва қўшимча ҳисобланган солиқни белгиланган муддатда тўлаш имконияти берилиши назарда тутилган.
Бунинг аҳамияти шундаки, тадбиркор аниқланган хатони ихтиёрий бартараф этиб, ўзининг солиқ мажбуриятларини қонуний тартибга келтириши мумкин. Шу билан бирга, тегишли имтиёзлардан фойдаланиш учун фармондаги шартларга тўлиқ риоя қилиниши шарт.
Айрим жарималар ҳам ҳисобдан чиқарилиши мумкин
Иқтисодий амнистия доирасида 2026 йил 1 январга қадар шаклланган айрим жарималарнинг тўланмаган қисмини ҳисобдан чиқаришга оид қоидалар ҳам назарда тутилган.
Бунда солиқ ҳисоботини ўз вақтида тақдим этмаганлик учун қўлланилган айрим маъмурий жарималар ҳамда белгиланган солиқ тўлаш тартибига тааллуқли айрим молиявий жарималар қамраб олиниши мумкин.
Бироқ бу барча турдаги жарималар бекор қилинади, дегани эмас. Қайси жаримага имтиёз қўлланиши унинг ҳуқуқий асоси ва фармонда белгиланган шартларга боғлиқ.
Иқтисодий амнистия жиноий жавобгарликни бекор қиладими?
Муҳим жиҳат шундаки, иқтисодий амнистияни жиноий жавобгарликдан озод қилиш билан адаштирмаслик керак.
Солиқ қарзининг тўланиши ёки пенянинг ҳисобдан чиқарилиши ўз-ўзидан фирибгарлик, ўзлаштириш ёхуд солиқ тўлашдан бўйин товлаш билан боғлиқ жиноят ишини тугатмайди. Бундай ишлар бўйича ҳуқуқий қарор алоҳида қонунчилик нормалари ва ишнинг аниқ ҳолатлари асосида қабул қилинади.
Шунинг учун тадбиркорлар ва корхона раҳбарлари амнистияни барча иқтисодий ҳуқуқбузарликлардан озод қилувчи умумий чора сифатида қабул қилмасликлари лозим.
Тадбиркорлар учун муҳим тавсия
Солиқ қарзи мавжуд бўлган корхоналар, аввало, солиқ органларидаги шахсий ҳисобварақларини текшириб, асосий қарз, пеня ва жарималарни бир-биридан ажратиб олишлари керак. Шундан сўнг қайси мажбуриятларга имтиёз татбиқ этилишини аниқлаб, белгиланган муддатларда зарур тўловларни амалга ошириш мақсадга мувофиқ.
Хулоса
«Иккинчи имконият» иқтисодий амнистиясининг асосий мақсади — тадбиркорларга солиқ мажбуриятларини тартибга солиш, айрим пеня ва жарималардан озод бўлиш ҳамда бизнес фаолиятини қонуний давом эттириш учун имконият яратишдир.
Бироқ ҳар бир тадбиркор учун имтиёзнинг аниқ доираси, қўлланиш шартлари ва ҳуқуқий оқибатлари алоҳида ўрганилиши зарур. Чунки қонунчиликдаги имкониятдан тўғри фойдаланиш корхонанинг молиявий барқарорлиги ва келгусидаги ҳуқуқий хавфларни камайтиришда муҳим ўрин тутади.
Расмий ҳуқуқий манба: LexUZ — Ўзбекистон Республикаси қонунчилик маълумотлари миллий базаси.